دکتر علیرضا جباری » بیش فعالی در کودکان
مدت زمان مطالعه ۷ دقیقه

بیش فعالی در کودکان

بیش فعالی در کودکان یکی از اختلالات عصبی رشدی است که موجب رفتار نادرست و عدم کنترل کودک می‌شود. والدین معمولا از این مشکل کودکان خود ناراحت هستند زیرا اظهار دارند که فرزندشان تمرکز درست ندارد و رشد و توسعه و سوخت و ساز بدن فرزندشان در حال تحلیل رفتن است. در این مقاله از سایت دکتر علیرضا جباری به طور کامل در مورد بیش فعالی کودکان صحبت خواهیم کرد.

منظور از بیش فعالی در کودکان چیست؟

بیش فعالی یا اختلال نقص توجه (ADHD) یک اختلال رفتاری است که معمولاً در دوره کودکی آغاز می‌شود و می‌تواند تا سن بزرگسالی به عنوان بیش فعالی بزرگسالی ادامه یابد. بیش فعالی در کودکان دارای انواع مختلفی است و اولین علائمی که معمولا توجه والدین را به وجود این مشکل جلب می‌کند، پرتحرکی کودک است. این کودکان در کنترل رفتار های تکانشی دچار مشکل هستند و بیش از حد نرمال فعالیت دارند.

علائم و نشانه های بیش فعالی کودکان

بیش فعالی در کودکان دارای نشانه هایی است که در ادامه به برخی از آن ها اشاره خواهیم داشت:

  • کودکان مبتلا به بیش فعالی معمولا نمی‌توانند به آرامی بنشینند و به طور مداوم در حرکت هستند. این کودکان بدون دلیل و با انرژی زیاد می‌دوند و همواره در حال حرکت و  راه رفتن و پریدن و … هستند.
  • کودکان بیش فعال به مشکلات تمرکز و توجه مبتلا هستند. آن ها از جزئیات تکالیف خود غافل و سریعا خسته می‌ شوند. همچنین ممکن است که یک سوال را چندین بار پشت سر هم از والدین خود بپرسند زیرا برخی از کودکان دارای بیش فعالی دچار فراموشی موقتی هستند.
  • این کودکان از مشکلات رفتاری برخوردار هستند و کاملا سرسخت بوده و به طور مکرر قوانین را نادیده می‌گیرند.
  • اغلب این کودکان در روابط اجتماعی و حفظ دوستی های خود در مدرسه و سایر محیط های اجتماعی دچار مشکل هستند.

✍️ بیشتر بخوایند: بیش فعالی در دختران

علل رایج بیش فعالی در کودکان

بیش فعالی در هر کودکی می تواند به دلیل مختلفی باشد و همواره چیز مشخص و ثابتی نیست. برخی از علل رایج بیش فعالی در کودکان عبارتند از:

↲ عوامل ژنتیکی 

یکی از عوامل اصلی بیش فعالی در کودکان به نظر می‌رسد وراثت باشد. اگر والدین یا برادران و خواهران کودک تجربه بیش فعالی داشته باشند، احتمال ابتلا به این اختلال برای کودک نیز بالاتر می‌رود.

↲ عوامل محیطی

عوامل محیطی می‌توانند نقشی در بروز بیش فعالی داشته باشند. برخی از عوامل شامل مصرف ماده‌های مخدر توسط مادر در دوران بارداری، مصرف مواد محرک مانند قهوه و شکلات توسط کودک، محدودیت فعالیت بدنی، تغذیه نامناسب و استفاده افراطی از رسانه‌های الکترونیکی نامناسب هستند.

↲ عوامل نوروشیمیایی

تغییرات در سطوح مواد شیمیایی مغزی مانند سروتونین و دوپامین می‌تواند نقشی در بروز بیش فعالی داشته باشد. این مواد شیمیایی در کنترل توجه، فعالیت و رفتار نقش دارند.

↲ عوامل مغزی

تحقیقات نشان می‌دهد که تغییرات در ساختار و عملکرد مغز نیز می‌تواند باعث بروز بیش فعالی شود. مطالعات نشان می‌دهد که قسمت‌هایی از مغز که در کنترل توجه و هماهنگی حرکات نقش دارند، در افراد مبتلا به بیش فعالی کودکان کوچکتر یا فعالیت کمتری دارند.

↲ عوامل روانی و اجتماعی

استرس، نارسایی مهارت‌های اجتماعی و خانواده‌هایی که با مشکلات عاطفی مواجه هستند، می‌توانند به بروز بیش فعالی در کودکان کمک کنند.

روش های تشخیص بیش فعالی کودکان

روش های تشخیص بیش فعالی کودکان

برای تشخیص بیش فعالی در کودکان، روش‌های زیر مورد استفاده قرار می‌گیرند:

↲ صحبت با والدین

پزشک با والدین صحبت می‌کند و اطلاعاتی درباره نشانه‌ها، رفتارها و تاریخچه کودکی وی جمع‌آوری می‌کند. این مصاحبه شامل سوالاتی درباره رفتارهای بیش فعال، کمبود توجه و عوارضی که در محیط‌های مختلف مانند خانه، مدرسه و دیگر محیط‌های اجتماعی مشاهده می‌شود، است.

↲ بررسی رفتاری کودک

مشاهده رفتارهای کودک در طول زمان و در محیط‌های مختلف مانند خانه و مدرسه می‌تواند در تشخیص بیش فعالی کمک کند.

↲ ارزیابی توجه و هماهنگی

از طریق استفاده از مقیاس‌ها و ابزارهای استاندارد، میزان توجه و هماهنگی کودک ارزیابی می‌شود. برخی از مقیاس‌های معروف شامل مقیاس توجه و هماهنگی ویژه کودکان و پرسشنامه رفتاری والدین می‌باشند.

تأثیر بیش‌فعالی بر رشد و توسعه کودکان

  • بیش فعالی می‌تواند تأثیراتی گسترده بر رشد و توسعه کودکان داشته باشد. در زیر تأثیرات اصلی بیش فعالی بر رشد و توسعه کودکان آورده شده است:
  • بیش فعالی موجب سوخت و ساز شدید بدن شده و انرژی کودک بیهوده از بین می‌رود و رشد استخوان ها نیز از بین می‌رود.
  • بیش فعالی می‌تواند بر توانایی کودک در تمرکز و توجه به درس‌ها و فعالیت‌های تحصیلی تأثیر بگذارد. کودکان مبتلا به بیش فعالی ممکن است دچار مشکلات در توجه، حافظه کوتاه مدت و تمرکز باشند، که منجر به عملکرد تحصیلی ضعیف تر و مشکلات دیگر مرتبط با تحصیلات می‌شود.
  • کودکان بیش فعال اغلب دچار مشکلات در کنترل خود و رفتارهای تندخویانه و آشفته هستند. آن‌ها در عملکردهای خود تاخیر دارند.. این مشکلات می‌توانند در فعالیت‌های روزمره مانند مدیریت وقت، بهره‌وری و مسائل مرتبط با ایمنی شخصی تاثیر بگذارند.

روش های مدیریت و کنترل بیش فعالی در کودکان

مدیریت و کنترل بیش فعالی در کودکان نیازمند یک رویکرد چندگانه است که شامل تغییرات در رفتار کودک، محیط زندگی و بهره‌برداری از راهکارهای مشاوره و درمانی می‌شود.

↲ آموزش مهارت‌های مدیریت رفتار

کودکان بیش فعال ممکن است نیاز به آموزش مهارت‌های مدیریت رفتار مانند مدیریت خشم، تمرکز و توجه، حل مسئله و ارتباط موثر داشته باشند.

↲ تشویق به فعالیت‌های سازنده

ارائه فعالیت‌های سازنده و استفاده از علایق کودک می‌تواند او را به سمت فعالیت‌های مفید به عنوان مثال، ورزش، هنر، موسیقی و بازی‌های مهارتی هدایت کند.

مشاوره روانشناختی برای والدین و کودکان می‌تواند، درک بهتری از مشکلات و راه‌ حل‌ های ممکن برای مدیریت بیش فعالی پیدا کنند.

نقش خانواده در کنترل و مدیریت بیش‌فعالی کودکان

در کل، نقش خانواده بسیار مهم است و با ارائه ساختار، آموزش مهارت‌های مدیریت رفتار، استفاده از تقویت‌ها و تشویق‌ها، ارائه حمایت و عشق، و مشارکت در فعالیت‌های خانوادگی، می‌توانند به کنترل و مدیریت بیش‌فعالی کودکان کمک کنند. در ادامه برخی از رفتارهای درست والدین با کودک بیش فعال را عنوان خواهیم کرد:

  • ایجاد محدودیت‌های مناسب در محیط زندگی کودک می‌تواند کمک کند. به عنوان مثال، کاهش تعداد وسایل بازی، حفظ نظم در اتاق خواب و ارائه محیط آرام و ساکت برای مطالعه و تمرکز.
  • تعیین زمان‌های مشخص برای فعالیت‌ها، خواب و استراحت، تکثیر وقت‌های آزاد و حفظ ساعت خواب منظم کمک می‌کند کودکان به ساختار و روال منظم عادت کنند.
  • استفاده از تقویت‌های مثبت مانند تشویق، تمجید و پاداش برای رفتارهای مطلوب و کنترل بیش‌فعالی کودکان می‌تواند به آن‌ها کمک کند تا رفتارهای مطلوب را تقلید کنند و بیش‌فعالی خود را کاهش دهند.

در نهایت…

همانطور که گفته شد بیش فعالی یا اختلال کمبود توجه (ADHD) یک اختلال رفتاری است که تشخیص آن در کودکان شایع تر است. علائم بیش فعالی شامل بیش‌فعالی، کمبود توجه و افزایش بیش از حد برانگیختگی می‌شوند. روش‌های کنترل آن شامل رژیم غذایی سالم، برنامه‌ریزی و سازماندهی بهتر برای فعالیت‌ها، تمرین‌های فیزیکی، آموزش‌های مهارت‌های اجتماعی و روش‌های رفتاری مانند تقویت مثبت و جریمه مناسب است. ترکیبی از روش‌های دارویی و غیردارویی مانند مشاوره، بهبود سبک زندگی و تغذیه ای کودک می‌تواند در کنترل علائم بیش‌فعالی در کودکان موثر باشد.

*~ سوالات متداول درباره بیش فعالی کودکان ~*

چه علائمی به نشانه بیش فعالی در کودکان هستند؟

علائم بیش فعالی شامل بیش فعالی، کمبود توجه و برانگیختگی بیش از حد، عدم توانایی در تمرکز و پایداری در وظایف، فراموشی، عدم توانایی در سازماندهی و مدیریت وقت و انجام وظایف روزمره می‌شوند.

آیا بیش فعالی در کودکان قابل درمان است؟

بله، بیش فعالی در کودکان قابل مدیریت و درمان است، و بهترین روش‌ها شامل ترکیبی از روش‌های غیردارویی (مانند تغییرات رفتاری و مدیریت محیطی) و روش‌های دارویی می‌باشد.

تغذیه مناسب چه تاثیری بر بیش فعالی کودکان دارد؟

تغذیه مناسب با محدودیت مصرف قند و غذاهای پررنگ می‌تواند در کنترل بیش فعالی کودکان موثر باشد. مصرف مواد غذایی حاوی آهن، امگا-۳ و ویتامین‌های گروه B نیز می‌تواند مفید باشد.

آیا فعالیت‌های ورزشی در کنترل بیش فعالی کودکان مفید هستند؟

بله، فعالیت‌های ورزشی و فیزیکی می‌توانند به کنترل بیش فعالی کودکان کمک کنند. ورزش‌ها منجر به تخلیه انرژی اضافی و بهبود تمرکز و توجه می‌شوند.

دکتر علیرضا جباری

دکتر علیرضا جباری

متخصص اعصاب و روان و رواندرمانگر در تهران، دارای گواهینامه تخصصی اعصاب و روان،  دارای گواهینامه بین الملی در درمان های متمرکز بر هیجان Emotion focused therapy تحت نظر Juliett beeking، دارای گواهینامه هیپنوتیزم تراپی از انجمن هیپنوتیزم ایران، دوره تخصصی رواندرمانی و تراپی تحت نظر اساتید و سوپرویژن از اساتید مربوطه، روانپزشک و رواندرمانگر سازمان بین اللملی پزشکان بدون مرز در پروژه جنوب تهران از سال 98 تا کنون، روانپزشک و رواندرمانگر در بیمارستان بین اللملی کیش از سال 97 تا کنون
برچسب ها:
مقالات مرتبط
درمان قطعی وسواس شستشو و علائم آن

درمان قطعی وسواس شستشو و علائم آن

وسواس شستشو یکی از شناخته شده ترین علامت های بیماری وسواس فکری عملی و یا OCD است. افراد درگیر این اختلال به منظور از بین بردن هرگونه آلودگی ناشی از کثیفی و یا آلودگی های میکروبی تشریفات خاصی را...

شخصیت مرزی در رابطه

شخصیت مرزی در رابطه

اختلال شخصیت مرزی در رابطه نوعی اختلال است که سبب بی ثبات شدن افراد در روابط می‌شود. این مشکل می‌تواند عدم اعتماد به دیگران و عدم اطمینان در برقراری روابط را به دنبال داشته باشد. افرادی که دارای...

اختلال شخصیت مرزی

اختلال شخصیت مرزی

اختلال شخصیت مرزی یا اختلال شخصیت بردر لاین (BPD) یک بیماری روانی و یکی از انواع اختلالات شخصیتی است که با مشکل در کنترل احساسات و تکانه ها، نوسانات خلقی و همچنین مشکلات مربوط به دیدگاه فرد نسبت به...

پرسش و پاسخ تکمیلی

سوالات شما در اسرع وقت پاسخ داده شده و از طریق ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد

۰ دیدگاه
یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

10 + ده =