اختلال اضطراب چیست و چه علائمی دارد؟

اضطراب، واکنش طبیعی در برابر استرس است و می تواند در برخی شرایط و موقعیت ها مفید هم باشد. درواقع اضطراب می تواند ما را نسب به خطر آگاه و توجه ما را نیز بیشتر کند. اما در اختلال اضطراب میزان این حس بیش از حد می شود طوری که زندگی را برایتان سخت‌تر میکند

اختلال اضطراب، شایع ترین نوع اختلالات ذهنی است و تقریبا می توانیم بگوییم که سی درصد بزرگسالان گرفتار آن هستند. اما خوش بختانه، روش های درمانی متعددی برای رفع این اختلال وجود دارد. دنبال کردن اقدامات درمانی کمک می کنند تا افراد سریع تر به زندگی عادی خود  برگردند.

در کل، برای افرادی که در آن ها اختلال اضطراب تشخیص داده می شود، ترس و یا اضطراب می تواند توانایی انجام بسیاری از کارها را برای فرد مختل کند.

اختلال اضطراب چیست و چگونه شکل می‌گیرد؟

اختلال اضطراب در واقع واکنش بیش‌فعال سیستم عصبی نسبت به شرایطی است که ممکن است حتی تهدید واقعی نداشته باشند. در این وضعیت، مغز به‌ویژه بخش‌هایی مثل آمیگدالا (مرکز پردازش ترس) بیش از حد فعال می‌شود و بدن را در حالت آماده‌باش دائمی قرار می‌دهد. همین موضوع باعث می‌شود فرد همیشه احساس نگرانی، تنش یا ترس داشته باشد.

در حالت طبیعی، اضطراب یک واکنش محافظتی است که ما را برای مواجهه با خطر آماده می‌کند، اما زمانی که این واکنش بدون دلیل منطقی فعال شود، تبدیل به یک مشکل روانی می‌شود. این حالت می‌تواند باعث شود فرد حتی در موقعیت‌های ساده مثل صحبت کردن در جمع یا انجام کارهای روزمره دچار استرس شدید شود.

خیلی از افراد فکر میکنن اضطراب همان ترس است. اما تفاوت ترس و اضطراب در این است که ترس معمولاً واکنشی به یک خطر مشخص و واقعی است، در حالی که اضطراب بیشتر نگرانی مبهم و مداومی است که حتی بدون وجود تهدید واقعی هم ادامه پیدا می‌کند.

انواع اختلال اضطراب

انواع مختلفی از اختلال اضطراب وجود دارد، از جمله: اختلال اضطراب فراگیر، وحشت زدگی، فوبیا، اختلال اضطراب اجتماعی (جمع هراسی).

• اختلال اضطراب فراگیر

اضطراب منتشر یا فراگیر با نگرانی دائمی همراه است که می تواند کارهای روزانه را نیز مختل کند. این نگرانی ادامه دار می تواند با علائم فیزیکی مانند سردرد، بی قراری، احساس خستگی، از دست  دادن تمرکز و یا گرفتگی و اسپاسم عضلات همراه باشد. معمولا فرد همواره نگران مسئولیت ها، کارها، سلامت خانواده و حتی مسائل کوچک نیز می باشد.

• وحشت زدگی

علامت اصلی این اختلال، حملات پانیک است که با مشکلات روانی و فیزیکی همراه می باشد. از جمله علائم وحشت زدگی می توان به تعریق، لرزش بدن، بالا رفتن ضربان قلب، احساس تنگی نفس، درد قفسه سینه، بی حس شدن بدن، دردهای شکمی و تهوع اشاره کرد. این اختلال عمدتا در سنین ۲۲-۲۳ دیده می شود.

• فوبیا

فوبیا همان ترس است. ترس نسبت به موضوعی خاص، شرایط و یا فعالیت هایی که آسیب و ضرری را به همراه ندارند. افراد مبتلا می دانند که میزان ترس شان زیاد است، اما نمی توانند آن را کنترل کنند.

• اختلال اضطراب اجتماعی (جمع هراسی)

افراد مبتلا به اختلال اجتماعی می ترسند در روابط اجتماعی شان رد شوند و یا هنگام قرارگیری در اجتماع، دچار اضطراب و ناراحتی خواهند شد. این اضطراب می تواند بر روی عملکرد روزانه شان نیز تاثیر بگذارد.

عوامل موثر در بروز اختلال اضطراب

علت اصلی بروز اختلال اضطراب به طور قطعی مشخص نیست، اما می تواند که مجموعه ای از عوامل ژنتیکی، محیطی و یا روانی دخیل باشند. اختلال اضطراب می تواند زمینه خانوادگی داشته باشد. در ادامه به برخی از اصلی ترین علائم اضطراب اشاره می کنیم:

• احساس لرزش در معده
• احساس سرگیجه
• احساس بی قراری
• درد در ناحیه سر، کمر و سایر نقاط
• اختلال در تنفس و افزایش سرعت آن
• بهم ریختن ضربان قلب
• عرق کردن یا گر گرفتگی
• اختلال بی خوابی
• حالت تهوع
• دندان قروچه

تمامی این علائمی که به آن ها اشاره کردیم پس از از بین رفتن شرایط استرس زا که فرد را دچار استرس و اضطراب کرده است از بین می روند؛ اما زمانی که یک شخص به اختلال اضطراب دچار است این شرایط در رابطه با او صحیح نیست.

علائم و نشانه های اختلال اضطراب

اختلال اضطراب مجموعه‌ای از نشانه‌های ذهنی و جسمی را به همراه دراد که معمولاً به صورت همزمان در فرد ظاهر می‌شود و می‌تواند کیفیت زندگی روزمره را تحت تأثیر قرار دهد. این علائم ممکن است از نگرانی‌های ساده شروع شوند اما به مرور شدت پیدا کرده و به شکل واکنش‌های جسمی و روانی مداوم بروز کنند. نکته مهم این است که اضطراب فقط یک حالت ذهنی نیست، بلکه بدن نیز به آن واکنش نشان می‌دهد و همین موضوع باعث می‌شود فرد درگیر یک چرخه خستگی، تنش و بی‌قراری شود.

علائم جسمی	علائم روانی
تپش قلب و افزایش ضربان قلب	نگرانی و اضطراب مداوم بدون دلیل مشخص
تعریق بیش از حد	احساس ترس یا دلهره دائمی
لرزش دست‌ها یا بدن	بی‌قراری ذهنی و ناتوانی در آرام شدن
سردرد و سرگیجه	مشکل در تمرکز و تصمیم‌گیری
مشکلات گوارشی مثل دل‌درد یا تهوع	افکار منفی و پیش‌بینی اتفاقات بد
تنگی نفس یا احساس خفگی	تحریک‌پذیری و زودرنجی
خستگی مداوم	احساس از دست دادن کنترل روی شرایط

تاثیر اضطراب بر کیفیت زندگی

اضطراب اگر کنترل نشود، می‌تواند بر تمام جنبه‌های زندگی اثر بگذارد. روابط اجتماعی، عملکرد شغلی و حتی سلامت جسمی فرد تحت تأثیر قرار می‌گیرد. بسیاری از افراد مبتلا به اضطراب دچار کاهش تمرکز و افت عملکرد در کار یا تحصیل می‌شوند و این موضوع به مرور باعث کاهش اعتماد به نفس آن‌ها می‌شود.

پیشگیری از اختلال اضطراب

پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. برای کاهش احتمال ابتلا می‌توانید اقدامات زیر را انجام دهید:

• مهارت‌های مدیریت استرس را یاد گرفت
• سبک زندگی سالم داشت
• روابط اجتماعی سالم ایجاد کرد
• از فشارهای غیرضروری دوری کرد

تشخیص و درمان اختلال اضطراب

اولین مرحله در درمان اختلال اضطراب، مراجعه به بهترین روانپزشک است تا از این موضوع اطمینان حاصل گردد که مشکل فیزیکی علت بروز علائم نیست. در صورت تشخیص اختلال اضطراب، روند درمان باید تحت نظر روان پزشک ادامه پیدا کند. متاسفانه بسیاری از افرادی که به این نوع اختلال دچار می شوند، هیچ گونه اهمیتی به درمان نمی دهند و هرگز متوجه این موضوع نمی شوند که این بیماری می تواند درمان های موثری را به همراه داشته باشد.

با این که اختلال اضطراب در هر فردی به گونه ای خاص ظاهر می شود، اما در کل دو نوع درمان برای افراد در نظر گرفته می شود که شامل روان درمانی و مصرف دارو است. این درمان ها می توانند به تنهایی و یا همراه با درمان رفتاری- شناختی دنبال شوند. درمان رفتاری- شناختی، نوعی درمان است که به بیمار کمک می کند تا راه های مختلف فکر کردن و واکنش نشان دادن برای کنترل اضطراب را فرا بگیرد.

مصرف دارو، راه درمان اختلال اضطراب نیست، اما می تواند به تسکین علائم کمک کند. معمولا داروهای ضد افسردگی و اضطراب برای بیمار در نظر گرفته می شود تا علائم فیزیکی اضطراب کنترل شود. اقدامات متعددی وجود دارد که افراد می توانند با به کار گیری آن ها به کنترل و کاهش علائم اضطراب کمک کنند و درمان نیز موثرتر پیش برود. کنترل استرس و مصرف دارو از جمله این اقدامات می باشد.

افراد مبتلا و اطرافیان شان باید سعی کنند اطلاعاتی را در خصوص این اختلال کسب کنند تا راحت تر بتوانند با علائم کنار بیایند. توصیه می شود از مصرف کافئین خودداری شود، چرا که این ماده می تواند باعث تشدید علائم شود. حتما در خصوص داروهای مصرفی با پزشک مشورت داشته باشید.

بیشتر بخوانید: درمان اختلال افسردگی در تهران

روانشناسی چگونه به درمان اختلال اضطراب کمک می کند؟

درمان شناختی رفتاری (CBT) یکی از انواع روان درمانی است که می تواند به افراد مبتلا به اختلال اضطراب کمک کند. در واقع این درمان شیوه های مختلف تفکر، رفتار و واکنش نسبت به اشیاء و موقعیت‌های ترسناک و مولد اضطراب را به افراد می‌آموزد.

• CBT همچنین می‌تواند به افراد کمک کند تا مهارت‌های اجتماعی را بیاموزند و تمرین کنند، که این مهارت ها برای درمان اضطراب اجتماعی، که در آن فردی اضطراب شدید در مورد موقعیت‌های اجتماعی را تجربه می‌کند، حیاتی است.

اگر فرد اضطراب مرتبط با فوبیا را تجربه می کند، ممکن است شامل  مواجهه درمانی باشد. مواجهه درمانی بر رویارویی با ترس های زمینه ساز اختلال اضطراب تمرکز دارد تا به افراد کمک کند تا در فعالیت هایی شرکت کنند که از آنها اجتناب کرده اند.

در پایان این که، اضطراب می تواند به قدری شدید و ادامه دار شود که فعالیت های روزانه را مختل کند، منجر به بروز علائم فیزیکی شود و از کنترل خارج شود. فرد معمولا از قرارگیری در موقعیتی خاص و یا انجام برخی کارها خودداری می کند، چرا که ترس بدتر شدن اضطراب را دارد. افرادی که احساس می کنند دچار اختلال اضطراب شده اند، باید به بهترین روانپزشک تهران مراجعه کنید.